تونل
شاهراهء سالنگ كه شمال و جنوب افغانستان را با هم وصل
ميكند ، يكي ازنمونه هاي عالي مهندسي در قاره آسياست . هدف
از احداث اين تونل ، كوتاه و آسان ساختن سفر بين بلخ و
كابل بود . زيرا قبل از ساختمان آن مسير مسافرت بسيار
طولاني بوده ، راه عبور از كوتل شبر در باميان و سپس
غوربند و درهء سرخاب را لازم مينمود . اين راه نه تنها صعب
العبور بود ، بلكه بدليل برف باري در طول سه ماه زمستان
مسدود نيز ميشد . حتى در بهترين شرايط نيز پيمودن اين مسير
كار آسان نبود .
در سالهاي 1308 تا 1312 پيشرفتهاي قابل توجهي در جهت بهبود
اين شاهراه بزرگ شمال آغاز و بسال 1312 خاتمه يافت . يك
مهندس هنگري مسؤل نظارت بر كار ترميمات بود. با وجود اين
همه تلاش ، راه همچنان طولاني بود و رويائي مسيري كوتاه تر
بسوي بلخ همچنان باقي . در واقع تا سالهاي دههء چهل هجري
هيچ كاري در مورد تونل صورت نگرفت .
بالآخره در تابستان 1343 ( 1964) بعد از شش سال كار ومصارف
بالغ بر 638 مليون دالر تونل سالنگ گشايش يافت . اين پروژه
در زمان صدارت داود خان بوسيلهء دولت وقت شوروي آغاز و به
اكمال رسيد . مرتفع ترين نقطه تونل سالنگ 3363 متر از سطح
بحر ارتفاع داشته و به احتمال قوي ازين جهت در نوع خود
بينظير ميباشد.
اين تونل پنج متر ارتفاع داشته و بطول 2.7 كيلو متر در دل
سنگ خارا راه ميزند . بعلاوه استحكامات دقيق براي حفظ تونل
از خطر برف كوچ و برف باد نيز در اطراف آن احداث شده است .
جدا از جنبهء مهندسي آن ، تونل سالنگ بالآخره توانست شمال
و جنوب كشور را بهم وصل نموده وراه ميان كابل و مزار را
حدود 200 كيلو متر كوتاه تر بسازد . بعد از اكمال تونل
رويأي قديمي وصل شمال كشور به جنوب به واقعيت پيوست
طوريكه موتر ها ميتوانستند فاصلهء تورخم تا ترمز را در ظرف
يك روز طي كنند .
***
تونل سازي تاريخچهء طولاني دارد . هزار سال قبل از مسيح ،
بابلي ها ، مصري ها و يوناني ها به منظور كشف مواد معدني
يا دفن شاهان شان به حفر تونل ميپرداختند.
احتمالاً أولين شاهراه تونلي در 2100 قبل از ميلاد بوسيلهء
بابلي ها در بستر خشكيدهء يكي از رودخانه هاي درياي فرات
حفر شده بود . در سال 550 قبل از ميلاد مقارن با عصر
اسكندر مقدوني ، تونلي بطول تونل بالا در جزيرهء يوناني
ساموس به منظور انتقال آب حفر شده بود .
مشهور ترين تونلهاي عصر قديم احتمالاً حفريات زميني ناحيهء
لاكسور (Luxor
) در درهء پادشاهان مصر ميباشد . صد
ها راهرو پيچ در پيچ بگونهء عامدانه آنچنان حفر شده اند كه
درصورت دستبرد به جواهرات و طلاهاي فراعنهء مدفون و
خانواده هايشان ، رهزنان نتوانند به آنها دست يابند.احرام
عظيم گيزا نيز سيستم پيچيدهء از نوع بالا دارند.
يكي از عاليترين نمونه هاي صنعت تونل سازي درزمان ما
ساختمان تونل زير دريايي (( شانل )) بين فرانسه و انگلستان
مي باشد. اين تونل كه قرار است سال 1994 تكميل شود ، (50
كيلومتر) طول داشته و از زير درياي ((مانش)) عبور ميكند.
قطارهاي سريع السير ، حامل موترها و سرنشينان آن ، اين
تونل را مورد استفاده قرار خواهند داد. اكمال اين پروژه
يكي از روياهاي ناپليون ، امپراطورفرانسه را جامهء عمل
خواهد پوشانيد كه همواره در فكر يك راه زيرزميني از فرانسه
به انگلستان بود! واقعيت اينست كه درسال 1880 يك كمپني
شخصي به كار ايجاد يك خط قطار زيرزميني شروع كرد. كار تونل
حدود دوكيلومتر پيش رفته بود اما به دليل پخش يك خبر عجيب
و غريب در مطبوعات انگلستان ، برمه كاري متوقف شد. اين خبر
حاكي از آن بود كه احداث اين تونل خطر جدي براي امنيت انگلستان
است. خبري كه حتى امروز در بخشي از مطبوعات انگلستان
نگراني و تشويش خلق ميكند!
نوشتهء علمي
گرفته شده از مجلهء گلستان
