سيد عبد الله

سمن زار

به كوشش انجنيرسيدعبدالله

قسمت اول

سخنى چند در بارهء خليل الله باغبان

آشنايي بنده با خليل الله باغبان از حمل سال 1350خورشيدى كه هر دو در صنف اول پوليتخنيك كابل شامل شديم ، شروع شد.

(( خليل الله باغبان فرزند امان الله در سال 1330هـجرىشمسى در ولسوالى پغمان به دنيا آمد و تحصيلات ابتدايى را در مكتب نمونه پغمان كه از بنا هاى عهد سلطنت امان الله خان بود و تحصيلات ثانوى را در ليسه نجات كه فعلاً بنام ليسه عالى امانى ياد ميگردد ، بپايان رسانيد و در سال 1350هـجرىشمسى شامل پوليتخنيك كابل شد و در سال 1355هـجرىشمسى با اخذ ديپلوم از رشته تفحص معادن مفيده جامد فارغ گرديد. باغبان در سال 1356هـجرىشمسى در وزارت معادن و صنايع به صفت انجنيرجيولوج شامل كار رسمى شد و فعلاً هم به حيث پتروگرافر(تحليل گر منرال ها) در آمريت عمومى لابراتوار هاى رياست سروى معادن و جيولوجى وزارت معادن و صنايع افغانستان ايفاى وظيفه مينمايد.))

باغبان از همان ابتداء اشعار شاعران و عارفان بزرگ زبان شيرين درى را مى خواند و به آنها عشق مى ورزيد.  

باغبان از جمله چهره هاى ناشناختهء علمى و ادبى كشور ماست كه قسمتى از عمر عزيز و گرانمايهء خود را وقف فرهنگ و ادب پُرافتخار كشور عزيز خود نموده است.

امروز وحشت ، ظلم و بيعدالتى در كشور ما بيداد ميكند، جهل و تعصب به اوج خود رسيده است و هموطنان عزيز من آگاهانه يا ناآگاهانه يكى به جان ديگرى افتاده اند و گويى كه رحم و مروت از اين مرزوبوم رخت بربسته است. به قول عبدالواسع جبلى غرجستانى:

مـنـسـوخ شـد مـروت و معـدوم شد وفا

زين هردو نام ماند چو سيمرغ و كيميا

قلب حساس و باريك بين باغبان هم از چنين اوضاع پرجنجال و پرآشوب كشورش سخت متأثر شد و به شعر كه لطيف ترين پديدهء روح بشرى است ، پناه برد.

(گردون به درد و رنج مرا كشته بود اگر

پـيـونـد عمر من نـشـدى نظم جانـفـزاى)

و با داروى حيات بخش شعر، دردها و آلام خويش را تسكين بخشيد و سروده هاى ناب و رنگين خود را در قالب هاى مختلف شعر كه مشحون از مضامين بكر و شيوا و متضمن معانى دقيق علمى ، اجتماعى ، فلسفى ، عرفانى و اخلاقى ميباشد ، سرود و از اوضاع نابسامان كشورش با افكار عارفانه و انسان دوستى كه داشت ، شكوه سرداد كه :

فلك انـدوهـبـار و زهـره محـزون

كواكب رفـتـه انـد از چرخ بيرون

شقايـق هـا هـمـه پـامـال شـب شـد

همى بارد شفق از ديده اش خون

به اميد افغانستان آزاد ، افغانستان آرام و افغانستان متحد و يكپارچه.

اينك شما و اينك اشعار دلنشين انجنير خليل الله باغبان.

انجنير سيد عبد الله

مكة المكرمة

ميزان 1378 هـ ش

شوال 1429 هـ ق

 

بسم الله الرحمن الرحيم

ستايش

تو نورى از حجاز بيرون كشيدى	چراغى از بر گردون كشيدى
درخشان آفتابى عالم افروز	به حكمت از شب قيرگون كشيدى
زفيض بارش ابر بهارى	به صحرا لاله ى گلگون كشيدى
به وحشت غرق بود ابناى آدم	چو قرآن بهرشان قانون كشيدى
به موسى داده اى آن يد بيضا	به قهر زر از كف قارون كشيدى
چو تسليم گشت ابراهيم به امرت	سرافرازش ازآن آزمون كشيدى
چو هاجر سعى كرد در وادى خشك	ز بهرش آب از هامون كشيدى
چو يونس ياد كرد اسمت به پاكى	ز بطن ماهى اش بيرون كشيدى
چو ايوب صبر كرد اندر مصايب	مرض را از تنش بيچون كشيدى
عطا كردى به يوسف حسن بى حد	زليخا را ز چشم جيحون كشيدى
هزار آهوى وحشى را به صحرا	به پاس خاطر مجنون كشيدى
كه باغبان گفت كمال ذات پاكت
ز حرفش مصرع موزون كشيدى

 

نعـت

اى كه شرف يافته ، از تو وجود و كمال	سكه اى عزت زده بنام تو ذوالجلال
وصف گل روى تو كرده به قرآن خدا	يافته از عشق تو خلق جهان شور و حال
خوش زده بر لوح عرش نام نكويت رقم	ز بعد نام خودش صاحب جاه و جلال
قلب سليمت شده مهبط وحى خدا	آيت قرآن بود دال برين خوش مقال
هيچ نديده كسى چون تو نيكوروى به چشم	درهمه هستى تويى مظهرحسن وجمال
شهرت اسلام تو رفته به اقصاى روم	صيت دينت گرفت ارض و سما تا شمال
خُلق نيكويت ستود پادشهء هردو كون	نيست درعالم كسى چون تو حميده خصال
هركه ز روى عناد با تو ستيزد به خشم	نار نصيبش شود ره برد بر ضلال
حافظ شرع تو شد خالق كون و مكان	كوكب بخت ترا هيچ نباشد زوال
از سر انگشت تو رخنه فتاد در قمر	تاب و توانش نماند، بدر چو بود شد هلال
از حرم كوى او دور فتادم صد حيف	اى دل مسكين من باز ز هجرش بنال
بارخدايا نما ، گُنبد خضراى دوست	تا برسم بر درش ، چنگ زنم بر وصال
تا كه شنيد باغبان وصف جمالت بگوش
نقش رُخ خوب تو رنگ گرفت در خيال

 

ما د ر

مادر به ظل لطف تو بودن چه لذيذ است	در دامن مهر تو غنودن چه لذيذ است
لالايى عشق از لب پربار تو مادر!	هنگام سحر آه شنودن چه لذيذ است
جنت به زير قدمت هست از آنرو	سر را به قدم هاى تو سودن چه لذيذ است
از فيض دعاى تو و ازگرمى اى مهرت	در رنج و تعب بند نبودن چه لذيذ است
ديده بر رخ خوب تو اى قبلهء اميد	هر شام و سحر باز نمودن چه لذيذ است
با صدق و صفا وكرم ولطف ومحبت	زنگ غمت ازچهره زدودن چه لذيذ است
يك شعرپرازمهر كه تو نيز مظهرآنى	دروصف و جلال تو سرودن چه لذيذ است
مادرچه شيرين است همه گلواژهء نامت	اسم خوشت هرلحظه ستودن چه لذيذاست
باغبان نستاند به جز از گنج دعايت
هر گنج دعا از تو ربودن چه لذيذ است

 

 

بهاريه

 

 

رضاى دل

حـاصـل بـشـود رضــاى خــدا از رضـاى iiدل          روشــن شــود جـهـان وجـود از صـفاى دل
گرجـسـتـجو كـنـى بـوجـودت تــواز iiيـقـين          يــابـى هـــزار فــيـض عـيـان از خـفـاى iiدل
از صــــدق دل گر بـكـنـى نــالـه در iiســحـر          دانــم رســد بــه عـرش مـعلى صـداى iiدل
خـواهى اگركـه فيض دو عالم شود iiنصيب          بــارى زجـهـد بـكـوب در دولــت سـراى دل
افـزونـتر اســت قـيـمتش از كـعـبهء iiحـجـاز          نــامــحـرمـان راز چه دانـــنـــد بـــهــاى iiدل
مى خواست چون طواف بكند كعبه جليل          درخــاك و خــون تپيـد نـفسم ازحـياى iiدل
پوشــيـده نـيـست ازنـظـرش ذرهء ز iiكــون          دانـــــد يــقــيـن راز دلـــــم را خـــــداى iiدل
گر آه و نـالـه ام بـه فـلك مـيرسد بـجاست          خــارى خـليده از پى چشـمم بـه پاى iiدل
شـــورى بـــدل فــتـاد و زتـابـش زديــده ام          اشــكـى چكـيـد و بــاز دويــد از قـفـاى iiدل
دريـوزه گرشـده بـه درش دل بـه صـد iiاميد          دل نـيزگداى وى شـد و مـن هم گداى iiدل
بـارى ز روى لـطف و بنده نوازى و مرحمت          بــخــشـد مگرطــبـيـب طـبـيـبـان دواى دل

اى بـاغـبان گر بــه وصـالـش رسـى دمـى

مـيـكـن طـلـب از كـرمـش تــو شـفـاى iiدل

 

 

 

جــهــد

مــرا دردل چه بـاشـد زيــن هـمـه بـيـجا تپيــدن iiهـا

چه بـاشد مـطلب جـان زيـن همه هرسو دويدن iiها

اگر خــالـى بـــود ســيـر نَــفَـس از يــاد او مــى iiدان

نـباشد هـيچ حـاصل جـز بـه مَشكى پُف دميدن ها

ز سـعى و جـهد در راه طـلب اى هـان مـشو iiغـافل

كــه تـوفـيق را سـبـب بـاشد فـتادن هـا دويـدن iiهـا

طـــــواف كــعــبـهء دل را نـــيــارى گر بـــجــا iiهــــرگز

نـيـابـى هـــيچ مـقـصودى ازآن كـعـبه رسـيـدن iiهــا

تــواضـع پيـشـه كــن تــا در مـقـام فـيـض يـابـى iiراه

كــه نــى هــا بـوريـا گرديــد ز جـرم سـركشيدن هـا

گيــاه دشــت مـنـعم را چو خـوردى رام وى مـيباش

الا اى آهــوى وحـشـى چه بـاشـد زيـن رمـيدن iiهـا

چو انــدر طــور جــان مــأوا گرفـتـى پس تـحمل كـن

مـشو نوميد هرگز زآن ((نخواهى ديد)) شنيدن iiها

اسـيـر حـلـقه زلـفـش چو گشـتى صـبر كـن اى iiدل

كـه مـمكن نـيست دامـش را بـريدن هـا رهـيدن ها

چو طــــوق بــنــدگى افگنـــده اى بــرگردنـت iiطــائـر

كــه حـاجت نـيست هـرگز از لـب بـامش پريـدن هـا

قـبـاى پاره ام مــنگر بــه چشــم كــم تــو اى iiزاهــد

مـــرا ذوق ديگر بــاشـد ازيـــن جــامـه دريـــدن iiهـــا

تـو واقـف نـيستى از سِر عشق ، منعم مكن iiواعظ

خـوشـا آن دامــن مـهـرش ، خـوشا آن آرمـيدن iiهـا

به هوش آ ، باغبان و واقف از احوال خويش ميباش

كــــه دارد عــقــرب ابــــروش آهــــنگ گزيــــدن هـــا

 

 

تــمــنــا

اى كـه در دام كـشى مـرغ دلم هوشت iiباد          نــه چنـيـن بــاد كــه در دام فـرامـوشت iiبـاد
مـى خرامى توبدين قامت ورخساربه چمن          چشـــم بــد دور زرخـسـارو بـرودوشـت بــاد
نـكـنم شـكـوه زتـو اى بـت شـيرين iiحـركات          خون عاشق چو مى ناب خورى نوشت باد
چوگذشـتى ز سر جرم و گناهم اى دوست          آفــريـن بــركـرم و خــوى خـطـا پوشــت بــاد
صــدهــزار رازنــهـان دارى و اظــهـار iiنـكـنـى          حـــرف نـاگفـتـهء دل بـرلـب خـامـوشت بــاد
دوش گفــتـت بـــه ايـمـا سـخـنى پيـرمـغان          صنما حرف خوشش حلقه درآن گوشت باد

بـاغـبان نـيمه شـب از صـدق دعـايت iiبـكند

دل را شــاهــد مـقـصـود درآغــوشـش iiبـــاد

 

بـاغ حُـسـن

 

 اى كــه بــا نـيـم نگه دردم تــو درمـان سـاختى          روزگار ســــــرد پائـــيـــزم بـــهــاران iiســاخــتـى
شـــد گرفـتـارجـمالت ايـــن دل مـسـكـين مـــن          زآن ســبـب او را درون سـيـنه نــالان iiسـاخـتى
گشــت مـطـيع امــرو فـرمـانت زانـسـان تـا iiپرى          زآن لــــب لـعـلـت مگرمُـهـرسـليمان iiسـاخـتـى
ديـرمـاندى درسـفـر،ديده بـراهـت مـانده iiاسـت          هـردوچشـمانم زحـسـرت اشـكـباران سـاختى
رنـجـه فـرمـودى قــدم جـانـا فـدايـت جــان iiمــن          كـلـبـهء احـــزان مـــا را يـوسـفستان iiسـاخـتى
لـيـك افـسـوس وصـدافـسوس زود رفـتى iiازبـرم          صـبـح امـيـدم بـيـك بـارشـام هـجـران سـاختى
رُخ بپوشـانـدى زمــن افـسـرده گرديـد ايـن دلـم          روز روشـن را تو برمن چون شبستان iiساختى
وانگهــى از روى مـاهـت چون بـرافگنـدى iiنـقاب          زاهـــد ديـريـنـه را يــكـدم هــراسـان iiسـاخـتـى
گوشـــه چشــمـى نـمـودى بــاز از فـيـض iiنـظـر          ويـن گداى درگهـت را هـمچو سـلطان iiساختى

جـلوه گر شـد گلـشن حُسنت دگر بار اى iiصنم

لاجرم ما را به باغ حُسن (( باغبان )) ساختى

 

 

     پايان قسمت اول